«Και όταν νηστεύετε, μη γίνεστε σαν τους υποκριτές» (Ματθαίος 6:16). Στην επί του όρους ομιλία — την ιδρυτική διακήρυξη της βασιλείας — ο Χριστός δεν λέει «αν νηστέψετε» αλλά «όταν», θεωρώντας δεδομένο ότι οι ακόλουθοί Του θα εντάξουν τη νηστεία στην πνευματική τους ζωή, δίπλα στην προσευχή και την ελεημοσύνη. Κι όμως, στον σύγχρονο χριστιανισμό η νηστεία έχει παραμεριστεί. Το πνεύμα της εποχής είναι αυτό που περιέγραψε ο Παύλος — «ο θεός τους είναι η κοιλιά» (Φιλιππησίους 3:19) — και ο Χριστός προείπε ότι οι άνθρωποι των εσχάτων θα είναι, όπως στις μέρες του Νώε, «τρώγοντες και πίνοντες».
Νηστεία σημαίνει εκούσια αποχή — ή ελάχιστη πρόσληψη — τροφής για πνευματικό σκοπό: να κυριαρχήσει ο νους πάνω στις ανάγκες της σάρκας, ώστε το Άγιο Πνεύμα να έχει περισσότερη πρόσβαση στην καρδιά. Ο ομιλητής επισημαίνει δύο λάθη: να μη νηστεύουμε ποτέ επειδή «δεν βρίσκουμε χρόνο», ή να νηστεύουμε μηχανικά και με καύχηση, όπως ο Φαρισαίος (Λουκάς 18:12). Έπειτα εξετάζει τα βιβλικά μοντέλα: την υπερφυσική νηστεία των 40 ημερών (Μωυσής, Ηλίας, Χριστός), την τριήμερη (Παύλος, Εσθήρ, Νινευή), τη νηστεία μετάνοιας και πένθους (Μισπά, Δαβίδ), για καθοδήγηση (Έσδρας 8, Πράξεις 13), τη διαμεσολαβητική για όσους αγαπάμε, για τη μελέτη των Γραφών (Νεεμίας 9), τη «νηστεία εγκράτειας» του Δανιήλ — λιτό φαγητό, κατάλληλο για όποιον τώρα ξεκινά — τη συζυγική (Α΄ Κορινθίους 7:5) και τη νηστεία για αποτροπή κρίσης (Ιωήλ 2).
Το μήνυμα: η σημαντικότερη νηστεία είναι εκείνη του Ησαΐα 58 — «να λύνεις τους δεσμούς της κακίας… να μοιράζεις το ψωμί σου σε αυτόν που πεινάει». Η νηστεία δεν αφορά μόνο το στόμα αλλά τα μάτια, τον νου και την καρδιά· όπως έλεγε ο Μέγας Βασίλειος, «νηστεύεις; απόδειξόν μοι διά των έργων». Ας ξαναβάλουμε τη νηστεία και την προσευχή στη ζωή μας και στη ζωή της εκκλησίας: «Επιστρέψτε σε μένα απ’ όλη την καρδιά σας, και με νηστεία».
📖 Βιβλικά χωρία:
• Ματθαίος 6:16-18 (κύριο κείμενο — «Όταν νηστεύετε»)
• Φιλιππησίους 3:19
• Ματθαίος 24:37-38 · Λουκάς 17:26-28 (οι μέρες του Νώε και του Λωτ)
• Ματθαίος 9:14-15 (ο νυμφίος)
• Ματθαίος 4:1-2 (ο Χριστός στην έρημο)
• Ματθαίος 17:21 · Μάρκος 9:29 (σημείωση για το κριτικό κείμενο)
• Ματθαίος 6:1-15 (ελεημοσύνη και προσευχή)
• Α΄ Κορινθίους 6:19
• Ρωμαίους 7:23 · Γαλάτας 5:17
• Παροιμίες 23:1-2
• Λουκάς 18:9-14 (ο Φαρισαίος και ο τελώνης)
• Β΄ Τιμόθεον 3:5
• Έξοδος 34:28 (Μωυσής)
• Α΄ Βασιλέων 19:8 (Ηλίας)
• Πράξεις 9:9 (Παύλος)
• Εσθήρ 4:16
• Ιωνάς 3:5-10 (Νινευή)
• Α΄ Σαμουήλ 7:6 (Μισπά)
• Ιάκωβος 3:2 · Ρωμαίους 3:10
• Β΄ Σαμουήλ 12:16-23 (Δαβίδ)
• Β΄ Σαμουήλ 1:12 (Σαούλ και Ιωνάθαν)
• Έσδρας 8:21-23
• Πράξεις 13:2-3
• Ψαλμός 35:13
• Β΄ Κορινθίους 11:27
• Νεεμίας 9:1-3
• Εβραίους 4:12
• Δανιήλ 10:2-3
• Α΄ Κορινθίους 7:5
• Ιωήλ 2:12-13
• Ησαΐας 58:3-11
• Ματθαίος 25:34-36
—
Ομιλητής: Γιάννης Σαμαράς